ZHR100 lat temu (29 grudnia 1915 roku) urodził się hm. RP Stanisław Broniewski „Orsza”, naczelnik Szarych Szeregów, dowódca akcji pod Arsenałem, powstaniec, współzałożyciel ZHR.
Stanisław Broniewski urodził się w Warszawie, ale pierwsze lata swego życia spędził w Brześciu Kujawskim, by w 1919 roku powrócić z rodziną do stolicy. Tu uczęszczał do szkoły i wstąpił do III Warszawskiej Drużyny Harcerzy.
Po maturze wyjechał do Poznania, gdzie mieszkali rodzice, i podjął studia ekonomiczne na miejscowym uniwersytecie. Kontynuował działalność harcerską. Pracował w Oszczędnościowo-Oddłużeniowej Komisji dla Samorządu przy Urzędzie Wojewódzkim, a następnie w Biurze Ekonomicznym Prezesa Rady Ministrów w Warszawie.
We wrześniu 1939 r. działał w stołecznym Pogotowiu Harcerzy, a w początkowych miesiącach okupacji w Organizacji Małego Sabotażu. W październiku 1941 r. został komendantem Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów, których był współtwórcą. Szare Szeregi były najliczniejszą konspiaracyjną organizacją młodzieżową. Poza Warszawą aktywnie działały m.in. w Radomiu, Gdyni, Krakowie i na Śląsku.
W lutym 1943 r., Broniewski jako „Stefan” stanął na czele Grup Szturmowych Szarych Szeregów. W marcu tego roku kierował słynna akcją pod Arsenałem, której celem było odbicie z rąk hitlerowców kolegi z konspiracji Jana Bytnara „Rudego”.
Po aresztowaniu naczelnika Szarych Szeregów Floriana Marciniaka, w maju 1943 r. Stanisław Broniewski stanął na czele organizacji. Przyjął pseudonim „Krzemień”. Walczył w Powstaniu Warszawskim, a po jego upadku dostał się do obozu Bergen-Belsen.
W 1946 r. zdecydował się na powrót do ojczyzny. Jak napisał w swoich wspomnieniach („To nie takie proste – moje życie”) chciał być w Polsce i dalej pracować z młodzieżą. Jednak ówczesne władze rozpoczęły prześladowania wobec harcerzy. „Orsza” był inwigilowany, a ZHP zostało oficjalnie zlikwidowane w 1949 r.
Na fali odwilży w 1956 r. podjął działalność w odtwarzanym – po okresie stalinowskim – ZHP. Jednak już w 1958 r. został usunięty z kierownictwa organizacji. Wycofał się z oficjalnego nurtu harcerskiego.
W latach 1946-1948 Broniewski pełnił funkcję wicedyrektora departamentu w Centralnym Urzędzie Planowania. Później został zatrudniony w zrzeszeniu spółdzielni „Społem”. Zajął się pracą naukową. Obronił doktorat i zrobił habilitację z ekonomii urbanistyki. W 1966 roku został docentem na Uniwersytecie Łódzkim, był kierownikiem pracowni w Instytucie Kształtowania Środowiska.
W latach 80. Broniewski zaangażował się w odnowę polskiego harcerstwa. Został jednym z założycieli Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. Na zdjęciu hm. Marek Frąckowiak (po lewej) oraz hm. RP Stanisław Broniewski podczas I Zjazdu ZHR.
Był Kanclerzem Kapituły Orderu Orła Białego i zastępcą Kanclerza Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari. Pełnił funkcję prezesa Rady Naczelnej Stowarzyszenia Szarych Szeregów.
Stanisław Broniewski zmarł 30 grudnia 2000 r. Pogrzeb odbył się 9 stycznia 2001 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Pozostawił po sobie wiele książek o historii harcerstwa okresu okupacji, m.in.: „Całym życiem. Szare Szeregi w relacji naczelnika”, „MŁODOŚĆ PRZEŻYWA SIĘ RAZ! Orszy gawędy o wychowaniu”.
