Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej przekazał „Wytyczne w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla harcerskich obozów namiotowych” będące wynikiem współpracy z organizacjami harcerskimi w celu poprawienia bezpieczeństwa uczestników wypoczynku. Dokument stanowi zbiór wytycznych, do wdrożenia w formie pilotażu w ramach obozów tegorocznej Akcji Letniej.
Dokument został w odpowiedni sposób przekazany do osób odpowiedzialnych za organizację oraz uczestników.
Kierując się chęcią zapewnienia jak najwyższego poziomu bezpieczeństwa liczymy na dalsze wspólne działania oraz jak najlepsze efekty współpracy.
21 czerwca 2018 roku Komendant Główny PSP, Komendant Główny Policji, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wraz z przedstawicielami siedmiu organizacji harcerskich podpisali „Protokół uzgodnień w zakresie wzmocnienia bezpieczeństwa na obozach harcerskich pod namiotami”.
Dokument jest to efektem długiej współpracy przedstawicieli służb i organizacji harcerskich. Celem działania było wspólne wypracowanie rozwiązań, służących bezpieczeństwu dzieci i młodzieży wypoczywających na obozach.
– Liczyliśmy na rzeczowe doradztwo w kwestiach bezpieczeństwa i się nie zawiedliśmy. W tym dialogu jest duża wartość. Komendanci obozów harcerskich będą mieli poczucie, że w sytuacji niebezpieczeństwa nie pozostaną sami. A wszystko to dla dobra powierzonych nam dzieci – podkreślił Wiesław Turzański, Sekretarz Generalny Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.
Dokument zawiera zasady i procedury postępowania, które będą stosowane zgodnie z obowiązującymi przepisami państwowymi i regulacjami wewnętrznymi poszczególnych stron protokołu.
Harcerska Akcja Letnia stanowi niezwykle ważny element harcerskiego programu wychowawczego, jest to podsumowanie śródrocznej pracy wychowawczej drużyny, jest szansą na przeżywanie przygody w bezpośrednim kontakcie z przyrodą. Każdego roku na obozy, kolonie i wyprawy wyrusza ponad 100 000 młodych ludzi.
Ponad 150 harcerek i harcerzy z całej Polski zjechało się w Góry Świętokrzyskie, by upamiętnić 30. rocznicę pogrzebu Jana Piwnika „Ponurego”.
Dla sześciu patroli na trasie wędrowniczej Zlot rozpoczął się wieczorem 14 czerwca. Jazda quadem, ścianka wspinaczkowa, łódki – to tylko przykłady wyzwań, z którymi musieli się mierzyć uczestnicy. Trasa harcerska, na którą wyruszyło 15 patroli, rozpoczęła się w piątek rano. Tu uczestnicy wykonywali różne zadania, między innymi: wytapianie z cyny, negocjacje w języku angielskim, strzelanie z wiatrówki. To wszystko miało ich przygotować do głównej misji – zorganizowania akcji partyzanckiej. Piątkowy wieczór zakończyliśmy wspólnym ogniskiem na polanie w lasach siekierzyńskich.
Sobota 16 czerwca upłynęła pod znakiem harców i służby na polanie wykusowej. Przez pierwszą część dnia przygotowywaliśmy wszystko do uroczystości, które rozpoczęły się o 16:00. Mszą Świętą i Apelem Poległych uczciliśmy pamięć o legendarnych żołnierzach „Ponurego” i „Nurta” oraz upamiętniliśmy rocznicę pogrzebu Jana Piwnika, który odbył się w dniach 10-12 czerwca 1988 roku. Wieczorem odbyło się tradycyjne ognisko na Wykusie, po którym przemaszerowaliśmy z pochodniami do Wąchocka.
W niedzielę odbyła się druga część uroczystości – Msza Święta w Opactwie Cystersów oraz defilada wojskowa przed pomnikiem „Ponurego”. Zlot zakończyliśmy apelem, na którym poznaliśmy zwycięzców na trasie harcerskiej oraz wędrowniczej.
Trasa wędrownicza:
I miejsce – Nurt 84ŁDH z 84 ŁDH „Cichociemni” im. Spadochroniarzy Armii Krajowej
II miejsce – Białe Kruki z 4 PLDH „Borowe Bractwo” im. Andrzeja Wojciechowskiego
III miejsce – Czarek z XIII KDHS „Kruki”
Trasa harcerska:
I miejsce – Ponurczycy z 37 RDH „Ponurczycy” im. mjr. Jana Piwnika „Ponurego”
II miejsce – Wilki Ponurego z 7 JDH „Watra”
III miejsce – Dewajtis z 1 SDH-ek ”Biała Jedynka” im. Emilii Plater
Zlot Bratnich Drużyn od kilkudziesięciu lat organizowany jest przez harcerki i harcerzy z Obwodu Świętokrzyskiego ZHR. Jest wydarzeniem towarzyszącym czerwcowym uroczystościom na Wykusie i w Wąchocku. Tym sposobem kontynuujemy tradycję, która rozpoczęła się przede wszystkim od uroczystości pogrzebowych „Ponurego”, na których służbę pełniło ponad 1700 harcerek i harcerzy z całego kraju. Oficjalnie natomiast przejęliśmy pałeczkę w sztafecie pokoleń w 1996 roku, kiedy to Obwód Świętokrzyski ZHR podpisał porozumienie ze Środowiskiem Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”– „Nurt”.
Po dziś dzień składamy hołd Bohaterom naszej Ojczyzny i wypełniamy ostatnią wolę legendarnego „Ponurego” – pozdrawiamy Góry Świętokrzyskie. Jesteśmy częścią tej historii.
Już dziś zapraszamy Ciebie i Twoje środowisko na następny Zlot Bratnich Drużyn w czerwcu 2019 roku. Siądź z nami przy ogniu, dołącz do śpiewu partyzanckich pieśni i posłuchaj o tych, którzy za nas oddali najcenniejszy dar – swoją krew i życie.
Marynarka Wojenna ma 100 lat, ZHR w Świnoujściu czyli my na oficjalne zaproszenie wzieliśmy udział we wszystkich wydarzeniach rocznicowych.
W piątek capstrzyk na ulicach Świnoujścia. Orkiestra wojskowa, marynarze z pochodniami, poczty sztandarowe, młodzież i dzieci ze świnoujskich szkół oraz mieszkańcy miasta, szli w piątek w uroczystym capstrzyku, czyli wieczornym przemarszu oddziałów wojskowych, w tym naszych drużyn harcerskich ulicami miasta, odbywający się w wieczór poprzedzający uroczystość z ich udziałem.
Capstrzyk rozpoczął się zbiórką na placu apelowym Szkoły Podstawowej nr 1 im. Marynarki Wojennej RP. Trasa ulicami Świnoujścia aż na Plac Słowiański przed Pomnik „Bohaterom Walki o Niepodległość Rzeczpospolitej”. Za sztandarem wojska i jego kompanią. Maszerowała nasza kolumna którą prowadził pwd. Michał SARNOWSKI HO za nim jako spadkobiercy tradycji świnoujskiego koła ŚZŻAK wystawiliśmy ich sztandar dowódca pocztu ćwik Wojtek FARKAS, chorąży wyw. Piotrek MURASZKO oraz asysta dh. Kyrylo Sahno. Zanim podążał poczet sztandarowy naszego szczepu w składzie dowódca ćwik Bartosz ĆWIK, asysta dh. Natalia BUCZEK oraz dh. Marcelina KUZAN. Za nimi kolumna szczepu złożona z harcerek i harcerzy wszystkich drużyn. Przy każdym pomniku drużyny wystawiły warty honorowe czyli trop. Agata MURASZKO, dh. Konrad KUSIŃSKI, dh. Karol OSIŃSKI, mł. Michał DOMAGAŁA, mł. Bartosz ZAWORSKI, mł. Antek RYGIEL, trop. Agnieszka ROLEWICZ, dh. Marika KUŁAGIN.
Tak podniosłej uroczystości towarzyszy szczególny ceremoniał. Oprócz dźwięków hymnu powietrze przeszywają dźwięki mazurka Dąbrowskiego. Jest apel pamięci i salwa honorowa. Na zakończenie do złożenia wieńców i wiązanek po pomnikiem ustawiła się długa kolejka w tym nasza delegacja pod dowódctwem pwd. Marcin Królkowski, dh. Karol Osiński oraz phm. Agnieszka Chabros.
Sobota to zwiedzanie przez zuchy które dziękują dh. Michałowi, harcerki i harcerzy jednostki wojskowej czyli mosty pontonowe, zwykle budowane na okoliczność desantu wojskowego tym razem umożliwił cywilny desant na Półwysep Zieliny- na teren Portu Wojennego aby przekonać się jak wygląda z bliska baza Marynarki Wojennej w Świnoujściu.
Obchody 100-lecia Marynarki Wojennej RP i choć 8 Flotyllą Obrony Wybrzeża kojarzą się okręty, to przy Wybrzeżu Władysława IV ustawiły się specjalistyczne wojskowe pojazdy.
Harcerze ruszyli na nabrzeża gdzie zacumowane okręty. A kilka godzin załogi otworzyły pokłady dla zwiedzających. ORP Kormoran. ORP Gniezno i inne jednostki zostały obejrzane.
Zainteresowanie zwiedzających wzbudził helikopter, pokazy statyczne sprzętu wojskowego 8.FOW oraz m.in. mobilna strzelnica kontenerowa, piekarnia polowa, piknik dla dzieci. I kolejka ustawiła się do kucharzy polowej kuchni wydających pyszną wojskową grochówkę.
Warto zaznaczyć że III Szczep Harcerski „Słowianie” jako jedyna organizacja nie wojskowa brała udzał w uroczystym apelu odbywającym się w Porcie Wojennym. Gdzie mogli w obecności dowódctwa Marynarki Wojnnej oglądać defiladę żołnierzy. Dowódca 8 FOW podziękował harcerzom za udział wspominając związki harcerstwa z Marynarką Wojenną. Kadra instruktorska wręczyła dowódcy 8 FOW oraz dowódcy Komendy Portu Wojennego Świnoujście pamiątkowe ryngrafy.
W niedziele to udział ZHR w konserkacji nowo-wybudowanego kościóła parafii wojskowej w Świnoujściu przez Biskup Polowy Wojska Polskiego
Na ten moment oczekiwała cała wspólnota parafii wojskowej Garnizonu Świnoujście pw. ks. kmdr ppor. Władysława Miegonia w tym harcerze który duchowo i fizycznie budowali ten kościół. Po zakończonej budowie nowej świątyni oraz wyposażeniu wnętrza w nowy ołtarz (choć na osadzenie czekają jeszcze m.in. nowe witraże okienne) zdecydowano o najważniejszym dla funkcjonowania wspólnoty wiary akcie; konsekracji kościoła. Ten doniosły skt wspaniale wpisywał się w tegoroczne obchody 100-lecia Marynarki Wojennej R.P. I tak też się stało.
Uroczystość rozpoczęła się przed wejściem do świątyni. Tu bowiem, na ścianie przy wejściu kościoła umocowano tablicę, która upamiętnia świętowany właśnie wielki jubileusz polskiej floty wojennej-100-lecie Marynarki Wojennej R.P. Wartę honorową wystawiły harcerki w składzie trop. Agata MURASZKO oraz dh. Natalia BUCZEK.
Po odsłonięciu tablicy, proboszcz parafii, ksiądz komandor ppor Adam Bazylewicz zaprosił gości i parafian do wnętrza świątyni. Uroczystą mszę świętą koncelebrowali księża z parafii świnoujskiego dekanatu. We mszy świętej wzięła udział kompania reprezentacyjna garnizonu Marynarki Wojennej oraz szczep wraz ze sztandarem.
Biskup polowy W,P. Józef Guzdek dokonał tradycyjnego obrzędu poświęcenia ołtarza oraz ścian świątyni, któremu asystowali harcerze. Najpierw biskup używa do tego poświęconej wody. Jednak wielowiekowa tradycja karze wypełniać ten obrzęd poprzez namaszczenie tych miejsc olejem, który święci się tylko raz w roku – w Wielki Czwartek.
Tradycji stało się zadość. Konsekracji towarzyszyła wyśpiewana przez całą wspólnotę litania do wszystkich świętych. Gratulując proboszczowi parafii, ks. komandorowi Adamowi Bazylewiczowi konsekwencji w staraniach realizację działa budowy, biskup życzył parafianom aby konsekrowany kościół był miejscem które będzie jednoczyć parafialną wspólnotę w czynić zeń prawdziwą rodzinę. Warto przypomnieć, że parafia przy wojskowa jest także duchową ostoją dla większości kuracjuszy i wczasowiczów wypoczywających w Świnoujściu z całej Polski. Na koniec harcerze wręczyli krzyż dla nowej parafii z dedykacją.
Warto dodać że harcerstwo ma bogate tradycje morskie zwłaszcza związane z MW warto tu wspomnieć Mariusza Zaruskiego – pionier polskiego żeglarstwa i wychowania morskiego, generał brygady Wojska Polskiego, taternik. Postać wszechstronna – fotografik, malarz, poeta i prozaik. Marynarz, żeglarz i podróżnik i w końcu Instruktor harcerski ZHP i wychowawca młodzieży.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mariusz_Zaruski
Związki szczepu z Marynarką Wojenną sięgają 1948 gdzie przyboczny harcerzy z naszego środowiska poknał w marszobiegu marynarzy polskich i ZSRR. W latach kolejnych maryanrze stale brali udział w życiu środowiska a jeden z nich hm. Czesław SZELERSKI został jego szczepowym. Na okrętach odbywały sie obienice zuchowe, przyrzeczenia, wspólne rejsy itp. W ostatnich latach harcerze czynnie włączyli się w budowę duchową i fizyczną kościoła garnizowego gdzie mają swój ołtarz z bł. phm. Wincetym Frelichowskim.
Dokładnie 5 miesięcy dzieli nas od wielkiego świętowania 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Zapraszamy zatem na kolejny odcinek „Drogi do Niepodległej”. Dzisiaj o tym, czym jest Księga Królewska oraz święto „Trzech Józefów”.
Kurs Semper in Tactum to kurs na świadectwo radioamatora, po tym kursie przystąpiliśmy do państwowego egzaminu w UKE. Dzięki temu kursowi zdobyliśmy wiedzę nie tylko teoretyczna ale i praktyczna z zakresu prowadzenia łączności fonicznych w pasmach amatorskich. Takie umiejętności i uprawnienia dają nam więcej możliwości do kształcenia i rozwoju naszych harcerzy oraz dla polepszenie bezpieczeństwa na obozach i innych wyjazdach harcerskich. Przykładowo możemy teraz pokazać młodym harcerzom jak wyglądają profesjonalne systemy łączności, jak tworzyć sieci radiowe i prezentować zasady działania a nawet lokalnie prowadzić szkolenia z tego zakresu. Odnośnie poprawy bezpieczeństwa na obozach, ważnym aspektem jest to, że chcielibyśmy aby coraz więcej obozów harcerskich posiadało swoje łączności radiowe. Ułatwia to prowadzenie obozu w momentach braku prądu lub uszkodzonej infrastruktury, a w konsekwencji nieużyteczność telefonów. Krótkofalówki i łączność radiową więc można wykorzystać we wszelakich sytuacjach.
Ostatnia zbiórka w dniu 2 czerwca 2018 roku to już ostatnie spotkanie owego kursu. Było ono zwieńczeniem pracy przez ostatnie 3 inne zbiórki i nauki we własnym zakresie aby zdać egzamin z łączności. Zbiórka tak naprawdę rozpoczęła się już w piątek kiedy większość osób zjechała się do siedziby ZHR na ulicy Litewskiej w Warszawie. Tam jeszcze ostatnie szlify wiedzy i ostatnie testy przerobione przed egzaminem. Na sam test udaliśmy się w sobotę na 9:00 rano, nawet nie było czasu na porządne śniadanie. Emocje dały tak górę ze nikomu nie chciało się jeść. Pod siedzibą UKE spotkaliśmy już druhów z bratniej organizacji ZHP którzy przez weekendy kursowe uczyli nas jak prowadzić łączności i rozwiązywać testy. W UKE egzamin składał się z dwóch części: teoretycznej 20 pytań i praktycznej z zakresu literowania, kodów Q oraz innych zagadnień łącznościowych i radiotechnicznych. Po egzaminie oczywiście zdanym przez całą 6 udaliśmy się na ulicę Kasprowicza 107 gdzie odbył się apel i spotkanie z reprezentacjami władzy w ZHR. Spotkanie odbyło się w przyjaznej atmosferze przy kawałku dobrej pizzy na obiad. Na spotkaniu omawialiśmy tematy takie jak rozwinąć naszą działalność w ZHR jak stworzyć klub łączności i promować zagadnienia krótkofalarskie w środowiskach. Po obiedzie udaliśmy się po swoje rzeczy do siedziby ZHR i rozjechaliśmy do domów.
Podsumowując ten weekend był on zwieńczeniem naszej pracy ale nie tylko naszej. Bardzo dużą pracę wykonali nasi instruktorzy. Bez takich osób jak druh Konrad i druh Jarek nie było by tego kursu i początku takiej dobrej współpracy ponad podziałami.
Za nami XXII Harcerska Służba Lednica! W tym roku po raz kolejny liczba uczestników pobiła rekord, gdyż wydarzenie zgromadziło ponad 1100 harcerek i harcerzy z różnych stron kraju, którzy czuwali nad przebiegiem spotkania już od piątkowego wieczoru. Działający w ramach dziewięciu służb uczestnicy poprzez dzielenie się swoimi umiejętnościami mieli okazję do tworzenia wyjątkowego daru jakim jest praca na rzecz wszystkich zgromadzonych na Polach Lednickich.
Tegoroczne hasło szczególnie mocno wpisało się w ideę HSL. „Jestem”, określające tożsamość każdego człowieka z osobna, w szczególnie piękny sposób wyraża się poprzez służbę pełnioną wobec bliźniego. Wiąże się ono również z podejmowanym w tym roku przez drużyny wyzwaniem zdobywania miana Drużyny Niepodległej, ponieważ temat 100-lecia odzyskania niepodległości także zaznaczył swoje istotne miejsce w czasie lednickiego spotkania m.in. w czasie Procesji Orłów oraz w ramach pakietu uczestnika, w którym znalazła się flaga Polski – przekazana dla pielgrzymów przez Prezydenta RP.
Harcerki i harcerze swoją służbę oficjalnie rozpoczęli apelem w sobotę rano i pełnili ją na Polach aż do końca spotkania, gdy to jako ostatni przeszli przez Bramę Rybę. Jak co roku służba wiązała się z niezwykłą atmosferą i radością bijącą od wszystkich uczestników, którzy poza pełnieniem służby mieli możliwość skorzystania z odbywających się na terenie podobozu warsztatów i modlitwy w kaplicy z Najświętszym Sakramentem. Podczas tegorocznego wydarzenia po raz pierwszy dla harcerek i harcerzy przygotowany został osobny sektor, w którym przebywali oni w czasie uczestniczenia w wydarzeniach przewidzianych w programie dla pielgrzymów.
Podczas swojej wizyty na Polach Lednickich podobóz Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej odwiedził Prezydent RP Andrzej Duda, który podziękował wszystkim uczestnikom za ich wkład i zaangażowanie w tworzenie Lednicy od samych jej początków.
Harcerska Służba Lednica od lat niezmiennie gromadzi ogromną grupę harcerek i harcerzy. Ponadto zainteresowanie nią ciągle wzrasta, co odzwierciedla się w stale rosnącej liczbie zgromadzonych osób. Jest to najważniejsze i największe wydarzenie tego typu w ciągu roku harcerskiego, które w wyjątkowy sposób odzwierciedla ideę harcerskiej służby, a także przyjaźni i braterstwa. Jest to miejsce, w którym każdy ma okazję do odkrywania samego siebie oraz nawiązywania relacji na całe życie. Mamy nadzieję, że w przyszłym roku spotkamy się w jeszcze liczniejszym gronie!
Za nami zmagania o Puszczański Proporzec. Gratulujemy nie tylko zwycięzcom, ale wszystkim, którzy podjęli wyzwanie i wyruszyli na puszczańską trasę. Braterska atmosfera, odrobina rywalizacji, zabawy przy ognisku, wspólnie spędzony czas – jeszcze długo nie pozwolą o sobie zapomnieć!
Puszczańskie Harce – Święto Szczepu „Puszcza” to spotkanie zastępów harcerskich z całej Polski, odbywające się co roku już od 1983r. Zainicjował je hm. Romuald Zawodnik. Jego ideą było zorganizowanie współzawodnictwa zastępów, integracji, wymiany myśli i doświadczeń środowisk w ścisłym powiązaniu z przyrodą. Zmagania o przechodnie trofeum Harców – Puszczański Proporzec odbywają się zawsze na trasach wytyczonych w Puszczy Kozienickiej. Stąd m.in. duża popularność Zlotu wśród harcerek i harcerzy z dużych miast, których zachwyca położenie Pionek – niemal w sercu olbrzymiego lasu.
Piątek to pierwszy dzień spotkania. W tym roku uczestnicy mogli zasmakować rywalizacji już tego dnia. Zlot rozpoczął się biegiem na orientację. Wieczorne ognisko było czasem, aby się poznać. Radosny śpiew i pląsy w blasku przepięknego księżyca na długo pozostaną w pamięci uczestników.
Trasy gry sobotniej, na którą patrole wędrownicze wyruszyły jeszcze w nocy, a patrole harcerskie o poranku – były rozlokowane w rożnych częściach Puszczy Kozienickiej przedstawiając w ten sposób rożne walory przyrodnicze tego rejonu.
Gra wędrownicza była osadzona w czasach po odzyskaniu niepodległości, gdzie na punktach pomagali w jej odbudowie na rożnych płaszczyznach.
Na trasach wiele punktów wymagało logicznego myślenia i sprawności fizycznej. Harcerze mogli sprawdzić swoje umiejętności wykorzystania technik harcerskich w praktyce jak układanie ognisk czy użycie węzłów.
Połączenie pływania kajakami z szyfrowaniem czy wyławianiem własnoręcznie wykonaną wędką elementów z jeziora sprawiło harcerzom wiele trudności, ale także radości. Nie zabrało wykorzystania talentów aktorskich podczas prezentowania sztuki teatralnej czy najważniejszych dziel z czasów okupowanej Polski.
Chociaż pogoda była rozczarowująca, uczestnicy zachowali pogodę ducha.
W niedzielę odbyła się msza święta oraz apel kończący 36. Puszczańskie Harce.
Do zobaczenia za rok na 37. Puszczańskich Harcach!
Siódmego czerwca zmarła Barbara Wachowicz – autorka książek, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych o Wielkich Polakach, inicjatorka wielu społecznych akcji, które mają na celu ratowanie polskiej tradycji i kultur, scenarzystka – Przyjaciółka harcerstwa.
Barbara Wachowicz-Napiórkowska została wyróżniona licznymi odznaczeniami i wyróżnieniami, w tym Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski czy Medalem Komisji Edukacji Narodowej, tytuł „Vox Populi” w konkursie „Mistrz Mowy Polskiej”, Złoty Krzyż za zasługi dla Harcerstwa Polskiego, Złoty Mikrofon, Krzyż Kawalerski Odrodzenia Polski. Autorka znanej serii „Wierna rzeka harcerstwa”.
Barbara Wachowicz zawsze chętnie spotykała się z harcerzami w Polsce, a także szerzyła ducha polskości poza granicami kraju przy współpracy z Polonią. Spotkania z Panią Wachowicz były niezapomniane, piękne historie, często śpiew, a przede wszystkim przyjacielskie nastawienie i chęć przekazania wielu pięknych historii.
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej to wspólnota przyjaciół – dzieci, młodzieży i dorosłych, która w oparciu o wartości chrześcijańskie, poprzez przykład własny instruktorek i instruktorów harcerskich, pracę nad sobą, służbę, przygodę oraz inne elementy metody harcerskiej wychowuje człowieka pełnego radości życia, odpowiedzialnego za Polskę i gotowego podjąć wyzwania współczesności.
ZHR w mediach społecznościowych
Kontakt
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
ul. Litewska 11/13, 00-589 Warszawa
tel.: (22) 629-12-39 Napisz do nas
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej realizuje działania finansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Wsparcia Rozwoju Organizacji Harcerskich i Skautowych na lata 2018-2030.
Barbara Sobieska
Przemek Chabros
ZHR
Maria Tomaszewska
